6 Οκτ 2014

Θα πρέπει η Ελλάδα να προχωρήσει σε μονομερή ανακήρυξη ΑΟΖ;

 
Πριν απο ενάμισυ χρόνο,τον Ιούνιο του 2013,το περιοδικό Economist διοργανώσε μια ελάχιστα γνωστή αλλά πολύ ενδιαφέρουσα συζήτηση στην Αθήνα με τίτλο την ερώτηση «Θα πρέπει η Ελλάδα να προχωρήσει σε μονομερή ανακήρυξη ΑΟΖ;",  ναι  ή όχι. Το ναι υποστήριξε ο καθηγητής οικονομίας του Πανεπιστημίου των ΗΠΑ University System of Maryland, Θεόδωρος Καρυώτης και το όχι  ο Ομότιμος Καθηγητής Εθνικού και Καποδιστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών, πρ. Πρόεδρος Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων Χρήστος Ροζάκης, Τη συζήτηση που έγινε σύμφωνα με τη Βρετανική πρακτική των debates,κέρδισε ο καθηγητής Καρυώτης με 236 ψήφους έναντι 73 του κ. Ροζάκη.

Εισηγήσεις έκαναν οι καθηγητές Δρ. Αθανάσιος Πλατιάς, Καθηγητής Στρατηγικής του Πανεπιστημίου Πειραιώς και ο Δρ. Ιωάννης Μάζης Καθηγητής Οικονομικής Γεωγραφίας του Εθνικού και Καποδιστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών. Στο τέλος ακολούθησε ψηφοφορία. Κέρδισε ο Δρ. Καρυώτης.
  
Πιο κάτω αναπτύσσεται το όλο θέμα με επιχειρήματα απο τη σχετική συζήτηση. 

Η ανακήρυξη της ΑΟΖ είναι, πάνω απ’ όλα μια μονομερής πράξη,όπως που προβλέπεται από τη Σύμβαση για το Δίκαιο της Θάλασσας και δεν απαιτεί την συγκατάθεση κανενός. Άρα, γιατί να δημιουργήσει κάποιο πρόβλημα; Απόδειξη τούτου αποτελεί και το γεγονός ότι μέχρι σήμερα έχουν γίνει 134 ανακηρύξεις ΑΟΖ στον πλανήτη Γη και όλες αυτές ήταν μονομερείς. Είναι πολύ σημαντικό να αναφέρουμε εδώ ότι σε καμία περίπτωση δεν υπήρξε κάποια κρίση στις διμερείς σχέσεις γειτονικών κρατών λόγω μονομερούς ανακήρυξης.

Οι Ηνωμένες Πολιτείες έκαναν μονομερή ανακήρυξη ΑΟΖ την 10η Μαρτίου 1983 και φυσικά έδωσαν ΑΟΖ σε όλα τα νησιά τους. Η τότε Σοβιετική Ένωση έδειξε την δυσαρέσκειά της για την ανακήρυξη της Αμερικανικής ΑΟΖ αλλά γρήγορα άλλαξε γνώμη και ανακήρυξε την δικιά της ΑΟΖ στις 28 Φεβρουαρίου 1984 και μετά ακολούθησαν δεκάδες κράτη και αρκετά κράτη-μέλη της ΕΕ. Και βέβαια μη ξεχνάμε ότι τον Απρίλιο του 2004 ο Πρόεδρος Τάσσος Παπαδόπουλος, ανακήρυξε την ΑΟΖ της Κύπρου και δεν δημιουργήθηκε καμιά κρίση. Οι Ηνωμένες Πολιτείες, η Ρωσία και η ΕΕ αποδέχτηκαν την ανακήρυξη της κυπριακής ΑΟΖ και μάλιστα υποστήριξαν το δικαίωμα της Κυπριακής Δημοκρατίας να πράξει κάτι τέτοιο με βάση το Δίκαιο της Θάλασσας.

Η Τουρκία εξέδωσε μια ανακοίνωση ότι δεν αποδέχεται την κυπριακή ανακήρυξη ΑΟΖ αλλά τίποτε παραπάνω. Εκείνο που ελάχιστοι γνωρίζουν είναι ότι και η Τουρκία έκανε μια ιδιότυπη μονομερή ανακήρυξη ΑΟΖ το 1986 στη Μαύρη Θάλασσα γιατί ήθελε να οριοθετήσει την ΑΟΖ της, με αυτές της Σοβιετικής Ένωσης, της Ρουμανίας και της Βουλγαρίας.

Ήταν ένα από τα μεγαλύτερα διπλωματικά λάθη της Τουρκίας διότι οριοθέτησε την ΑΟΖ με βάση την μέθοδο της «μέσης γραμμής» που τόσο αντιπαθεί και αποκρούει για το Αιγαίο και την Μεσόγειο. Η Τουρκία, για πάνω από 30 χρόνια, επιμένει ότι η ελληνοτουρκική διαφορά στο Αιγαίο δεν μπορεί να βασιστεί στην μέθοδο της μέσης γραμμής διότι το Αιγαίο αποτελεί «ειδικές περιστάσεις» μια και είναι μια ημίκλειστη θάλασσα και ξέχασε ότι η Μαύρη Θάλασσα είναι πιο κλειστή από το Αιγαίο θάλασσα.

Αποκάλεσα την ανακήρυξη ΑΟΖ της Τουρκίας ιδιότυπη διότι αποτελεί μια παγκόσμια πρωτοτυπία. Κανένα κράτος στον κόσμο δεν έχει προβεί σε μιατμηματική ανακήρυξη της ΑΟΖ του, αφού όλα ανακηρύττουν συνολική ΑΟΖ, αφού τμηματική ανακήρυξη δεν προβλέπεται και από την  Συνθήκη του Δίκαιου της Θάλασσας.

Όταν πρόσφατα η ελληνική κυβέρνηση μίλησε για μια ΑΟΖ της Ευρώπης οι υποστηρικτές της υφαλοκρηπίδας έκαναν ειρωνικές δηλώσεις λέγοντας ότι δεν υπάρχει ΑΟΖ της Ευρωπαϊκής Ένωσης, ο καθένας κρίνεται από αυτά που λέει. Το γεγονός και μόνο ότι η ΕΕ διαθέτει  μεγάλο μήκος ακτών ήταν αρκετό για να ενδιαφερθεί και να λάβει μέρος ως Οργανισμός στην 3η Διάσκεψη του ΟΗΕ για το Δίκαιο της Θάλασσας που θα δημιουργούσε το νέο Σύνταγμα των Θαλασσών του πλανήτη μας. Βέβαια, ο κύριος λόγος της συμμετοχής της ΕΕ στην Διάσκεψη, ήταν το γεγονός, ότι τα κράτη-μέλη της είχαν μεταβιβάσει ορισμένες συναφείς αρμοδιότητες στην Κοινότητα.

Οι αρμοδιότητες αυτές αφορούσαν βασικά τα θέματα της αλιείας, της εμπορικής πολιτικής και της διατήρησης του θαλάσσιου περιβάλλοντος. Δηλαδή η ΕΕ έχει, μεταξύ άλλων, κυριαρχικά δικαιώματα αλιείας στις ΑΟΖ των κρατών-μελών της. Γι’ αυτό και η ΕΕ έχει Επίτροπο για τα θέματα Αλιείας και ΑΟΖ που σήμερα τα καθήκοντα αυτά ανήκουν στην Ελληνίδα επίτροπο, κυρία Μαρία Δαμανάκη.

 Ήδη όλα τα κράτη-μέλη της ΕΕ καθώς και η ίδια η ΕΕ έχουν επικυρώσει τη Σύμβαση του Δίκαιου της Θάλασσας. Πιο συγκεκριμένα, όταν η Ευρωπαϊκή Ένωση υπέγραψε την Τελική Πράξη της Σύμβασης του Δίκαιου της Θάλασσας τον Δεκέμβρη του 1982 στο MontegoBay της Τζαμάικας έκανε την ακόλουθη δήλωση:

«Η Κοινότητα σημειώνει ότι τα Κράτη-Μέλη της έχουν μεταβιβάσει σ’ αυτήν τις αρμοδιότητες  που αφορούν στην διατήρηση και διαχείριση των αλιευτικών τους πόρων. Επομένως, στα θέματα αλιείας μόνο η Κοινότητα μπορεί να υιοθετήσει τους σχετικούς κανόνες και κανονισμούς (οι οποίοι εκτελούνται από τα Κράτη-Μέλη) και έχει την δυνατότητα να προβαίνει σε συμφωνίες με τρίτα Κράτη ή με διεθνείς οργανισμούς.»

Όταν η ΕΕ αποφάσισε να δημιουργήσει ΑΟΖ 200 ν.μ. για όλα τα κράτη-μέλη της, η Τουρκία ζήτησε να μη δημιουργηθεί τέτοια ζώνη στη Μεσόγειο, αίτημα που, δυστυχώς, έγινε έμμεσα αποδεκτό από την ΕΕ και την Ελλάδα. Έτσι, το μοναδικό κράτος της ΕΕ που ανακήρυξε ΑΟΖ στη Μεσόγειο είναι η Κύπρος για τη οποία η ΕΕ δεν έφερε καμία αντίρρηση, τουναντίον στήριξε δημόσια το δικαίωμα αυτό της Κυπριακής Δημοκρατίας.

Γι’ αυτό η Ελλάδα πρέπει να ζητήσει από τους εταίρους της στις Βρυξέλλες να επεκτείνουν την ΑΟΖ τους και στη Μεσόγειο, και να υποστηρίξουν κοινές ευρωπαϊκές πολιτικές στο θέμα. Για αυτό το λόγο ήταν πολύ σημαντική η πρόσφατη παρέμβαση του Έλληνα Πρωθυπουργού που ουσιαστικά ζήτησε να δημιουργηθεί μια Ευρωπαϊκή ΑΟΖ στην νοτιοανατολική Μεσόγειο ανάμεσα στην Ιταλία, την Ελλάδα, την Κύπρο και την Μάλτα.

Εδώ βέβαια η πρόταση της τρικοματικής κυβέρνησης αποκτά μεγαλύτερη σημασία και αξία διότι όλοι γνωρίζουμε ότι, με τα διάφορα μνημόνια, έχουμε χάσει ένα μέρος των κυριαρχικών μας δικαιωμάτων και επομένως θα μπορούσαμε να «διαπραγματευτούμε» στις Βρυξέλλες ώστε να συναινέσουμε στην εκχώρηση και ενός άλλου κυριαρχικού δικαιώματος ταυτόχρονα όμως καθιστώντάς το δικαίωμα ολόκληρης της Ευρώπης. Με αυτό τον τρόπο θα έχουμε προεξοφλήσει την πλήρη στήριξη των ευρωπαϊκών μας εταίρων και θα διασφαλίσουμε ενεργειακή επάρκεια για την ίδια την Ε.Ε.

 Έχει αρχίσει, πρόσφατα, μια μεγάλη κουβέντα για την πρόθεση της τρικομματικής κυβέρνησης να στείλει τις γεωγραφικές συντεταγμένες για την υφαλοκρηπίδα στον ΟΗΕ και όλοι βέβαια έχουν κάποια γνώμη και για αυτό το θέμα. Θα είναι λάθος για την κυβέρνηση να κάνει μόνο μια τέτοια ενέργεια που δεν έχει καμία αξία, ιδιαίτερα εάν πρόκειται να δώσει συντεταγμένες, έστω και προσωρινώς, για τις θαλάσσιες περιοχές της Ελλάδας και να αποκλείσει  το Αιγαίο, δείχνοντας ότι φοβάται τις αντιδράσεις της Τουρκίας. Η ενέργεια αυτή δεν έχει καμία αξία γιατί οι συντεταγμένες αυτές χαρακτηρίζονται ανεπίσημες μια και για να δοθούν επισήμως θα πρέπει να υπάρχει οριοθέτηση της υφαλοκρηπίδας ή της ΑΟΖ, κάτι που φυσικά δεν έχει γίνει.

Όλοι ζητάνε να μάθουν ποιες ήταν οι γεωγραφικές συντεταγμένες όταν το 2004 ο Πρόεδρος Παπαδόπουλος ανακήρυξε την Κυπριακή ΑΟΖ. Δεν αντιλαμβάνονται ότι η ανακήρυξη μιας ΑΟΖ δεν δίνει τέτοιες γεωγραφικές συντεταγμένες. Το σχέδιο νόμου που πήγε στην Κυπριακή Βουλή δεν περιελάμβανε κανένα χάρτη. Το Άρθρο 75 της Σύμβασης του Δίκαιου της Θάλασσας αναφέρει ότι οι γεωγραφικές συντεταγμένες δίνονται όταν υπάρξει οριοθέτηση υφαλοκρηπίδας ή ΑΟΖ.

Τώρα βέβαια αρχίζουν τα δύσκολα γιατί πρέπει η Ελλάδα να πείσει τις ΗΠΑ ότι ήρθε η ώρα και η Ελλάδα να ανακηρύξει ΑΟΖ όπως έκανε και η ίδια το 1983 κα να ζητήσει και την δυναμική και ανεπιφύλακτη υποστήριξη της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Ήρθε, επίσης, η ώρα η ΕΕ να τονίσει σε όλους ότι η Ελληνική και η Κυπριακή ΑΟΖ αποτελούν μέρος της Ευρωπαϊκής ΑΟΖ, ότι είναι ένα ζωτικό θέμα για την μελλοντική ενεργειακή επιβίωση της Ευρώπης  και ότι το Καστελόριζο δεν είναι μόνο νησί της Ελλάδας αλλά και νησί της ΕΕ, είναι δηλαδή η στιγμή που η ΕΕ οφείλει να διεκδικήσει και να προασπίσει τα δικά της «ζωτικά συμφέροντα» στη Μεσόγειο.


Γεγονός είναι ότι, τα περισσότερακράτη, που ανακήρυξαν ΑΟΖ αν και δεν έχουν ούτε μια σταγόνα υδρογονανθράκων, το έκαναν για να προστατέψουν την αλιεία και τα γεωστρατηγικά συμφέροντά τους. Επίσης, στις οριοθετήσεις ΑΟΖ υπερισχύει η οριοθέτηση με βάση την μέθοδο της μέσης γραμμής/ίσης απόστασης, ενώ στις αντίστοιχες της υφαλοκρηπίδας, η φυσική προέκταση, το μέγεθος/έκταση των ακτών και η ευθυδικία. Γιατί άραγε τα τελευταία επιδιώκονται τόσο επίμονα από την Τουρκία; Το εντυπωσιακό δεδομένο της ΑΟΖ είναι ότι κατ’ ουσίαν ενσωματώνει το καθεστώς της υφαλοκρηπίδας.


Είναι ξεκάθαρο σε όλους ότι η οριοθέτηση της ΑΟΖ ανάμεσα στην Κύπρο και το Ισραήλ αποτελεί όχι μόνο μία σημαντική οριοθέτηση, αλλά ταυτόχρονα τα κράτη αυτά έχουν προχωρήσει σε θαλάσσιες έρευνες για την εξερεύνηση πετρελαίου και φυσικού αερίου και δεν σκοπεύουν να οριοθετήσουν ποτέ την υφαλοκρηπίδα τους.

Οι ακαδημαϊκοί και οι δημοσιογράφοι, που είναι ένθερμοι υποστηρικτές της υφαλοκρηπίδας, έμμεσα επικροτούν την θέση της Τουρκίας, που επιμένει ότι η υφαλοκρηπίδα είναι το ζητούμενο, εκεί όπου έχει παγιώσει τις αμφισβητήσεις της, και για πάνω από 30 χρόνια τώρα επιμένει να συζητά με την Ελλάδα το θέμα της υφαλοκρηπίδας και να μη θέλει να κουβεντιάσει το θέμα της ΑΟΖ, το οποίο θεωρεί ανάθεμα. Γιατί άραγε; 

Πολλοί έχουν αναφέρει ότι οι Τούρκοι απαιτούν συνεκμετάλλευση του Αιγαίου μαζί μας. Αυτό δεν είναι ακριβές. Οι πρώτοι διδάξαντες ήταν οι Αμερικανοί οι οποίοι δεν έχουν αλλάξει τακτική για δεκαετίες και  χρησιμοποίησαν την λέξη «συνεκμετάλλευση» για πρώτη φορά το 1975. Οι ΗΠΑ ζήτησαν τότε από τον Κωνσταντίνο Καραμανλή να ξεκινήσει συνομιλίες για συνεκμετάλλευση του Αιγαίου αλλά αυτός αρνήθηκε να το κάνει, κάτι που ενόχλησε πολύ τους Αμερικανούς τότε. Αργότερα, οι Αμερικανοί ζήτησαν το ίδιο από τον Ανδρέα Παπανδρέου αλλά και αυτός αρνήθηκε να το κάνει. Είναι προφανές ότι ορισμένα σενάρια επανέρχονται.

Κάτι τέτοιο ίσως να ήταν δυνατόν μόνο μετά από οριοθέτηση και όχι χωρίς αυτήν. Αυτό ακριβώς έχουν κάνει η Κύπρος και το Ισραήλ στο οικόπεδο «Αφροδίτη». Οι Αμερικανοί δεν ζητούν συνεκμετάλλευση σε περιοχές που οι ΑΟΖ των δύο κρατών συνορεύουν, που θα ήταν κάτι λογικό, αλλά ζητούν να υπάρξει συνεκμετάλλευση σε όλο το Αιγαίο Πέλαγος κάτι που αποτελεί, γ, παγκόσμια πρωτοτυπία και ασφαλώς, σαφή καταπάτηση κυριαρχικών δικαιωμάτων, χάριν σύζευξης συμφερόντων.

Το κύριο πρόβλημα της Ελλάδας στην ελληνοτουρκική διένεξη είναι ξεκάθαρα η στάση των Ηνωμένων Πολιτειών που δεν έχει αλλάξει καθόλου τα τελευταία 30 χρόνια. Οι Αμερικανοί, από την εποχή του Ανδρέα Παπανδρέου μέχρι τον Αντώνη Σαμαρά, παίζουν το ίδιο τραγούδι στο βιολί τους λέγοντας στις ελληνικές κυβερνήσεις ότι δεν πρέπει να κάνουν μια μονομερή  ανακήρυξη ΑΟΖ χωρίς να τα βρούνε με την Τουρκία, παριστάνοντας ότι δεν γνωρίζουν ότι η ανακήρυξη ΑΟΖ είναι, πάντα, μια μονομερής πράξη, απόλυτα συμβατή με το Δίκαιο της Θάλασσας, όπως ακριβώς έκαναν και αυτοί το 1983.

Η Ελλάδα όταν αποφασίσει να δημιουργήσει ΑΟΖ σε όλες τις θάλασσές της ακολουθώντας πιστά τις διατάξεις του Δίκαιου της Θάλασσας δεν έχει να φοβηθεί τίποτα από την Τουρκία. Απλώς η Τουρκία θα αρνηθεί να αναγνωρίσει μια ελληνική ΑΟΖ όπως ακριβώς έκανε και με την κυπριακή ΑΟΖ, αλλά η Κύπρος ούτε φοβήθηκε ούτε σταμάτησε από αυτή την ενέργεια της Τουρκίας και μάλιστα πήρε και την έγκριση της ΕΕ. Ο αείμνηστος Τάσσος Παπαδόπουλος, διαθέτοντας 4 τανκς και 2 ελικόπτερα, δε δίστασε να ανακηρύξει την Κυπριακή ΑΟΖ το 2004 και, φυσικά, δεν υπήρξε καμία απολύτως κρίση στην περιοχή. Τουναντίον, άλλαξε τα γεωστρατηγικά δεδομένα και ανέπτυξε νέες  συμμαχίες υπέρ της Κύπρου.

 Η Τουρκία προσπαθεί για πολύ καιρό τώρα να πείσει την διεθνή κοινότητα ότι η περιοχή ανάμεσα στο Καστελόριζο, την Κρήτη και την Κύπρο είναι μέρος της τουρκικής ΑΟΖ. Αυτό αποτελεί ξεκάθαρη παραβίαση όλων των κανόνων του Δίκαιου της Θάλασσας.

Είναι επίσης αξιοσημείωτο ότι για πρώτη φορά Έλληνας Πρωθυπουργός ανέφερε τις τρεις λέξεις Αποκλειστική Οικονομική Ζώνη σε τουρκικό έδαφος την 4η Μαρτίου 2013 στην συνομιλία του με τον Τούρκο ομόλογό του στην Κωνσταντινούπολη. Έτσι στο τέλος της συνάντησής τους ο κ. Ερντογάν δήλωσε «μοιραστήκαμε την κοινή πεποίθηση στηριζόμενοι στην αρχή της αμοιβαία επωφελούς λύσης – win  win – ότι πρέπει να γίνουν βήματα για την ΑΟΖ στην Ανατολική Μεσόγειο». Ήταν κάτι πρωτόγνωρο που ουδέποτε τούρκος πρωθυπουργός δεν είχε εκστομίσει για 30 ολόκληρα χρόνια.


 Σχετικά στοιχεία αντκήθηκαν απο το Βήμα του Σαρωνικού




Δεν υπάρχουν σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου